1.Zacznij od określenia celu hodowlanego
Zamiast zaczynać od pytania:
„Który buhaj jest najlepszy?”
lepiej najpierw odpowiedzieć sobie na inne:
„Jakie cechy chcę poprawić lub utrzymać w swoim stadzie?”
Cel hodowlany określa kierunek pracy na kolejne pokolenia. Może nim być zwiększenie potencjału produkcyjnego, poprawa zawartości tłuszczu i białka w mleku, płodności, zdrowotności, długowieczności czy określonych cech budowy.
Nie wszystkie cechy muszą mieć jednakową wagę. Najpierw warto określić te najważniejsze dla danego stada i na nich oprzeć dalszy wybór buhajów.
2.Analizuj cały profil wartości hodowlanych buhaja
Cechy produkcyjne są ważnym elementem oceny buhaja, ale nie powinny być analizowane w oderwaniu od pozostałych cech.
Buhaj z wysoką wartością hodowlaną dla mleka, tłuszczu czy białka nie musi jednocześnie wyróżniać się pod względem płodności, zdrowotności, długowieczności czy cech pokrojowych.
Dlatego pojedyncza wysoka wartość nie powinna decydować o wyborze. Warto spojrzeć na cały zestaw wartości hodowlanych i sprawdzić, czy odpowiada temu, czego rzeczywiście potrzebujemy w stadzie.
Nie chodzi o to, żeby każda wartość była jak najwyższa. Ważniejsze jest, aby wybrany buhaj odpowiadał założonemu kierunkowi hodowlanemu.
3.Uwzględniaj cechy funkcjonalne i pokrojowe
W selekcji bydła mlecznego liczą się nie tylko cechy produkcyjne. Cechy funkcjonalne i pokrojowe mają znaczenie m.in. dla zdrowia, płodności, długości użytkowania i funkcjonalnej budowy krowy.
W zależności od systemu oceny możemy analizować wartości hodowlane lub indeksy dotyczące m.in. płodności, długowieczności, zdrowotności wymienia i łatwości wycieleń, a także cechy pokrojowe, takie jak budowa wymienia oraz nóg i racic.
Nie każda z tych cech będzie jednak równie ważna w każdym stadzie. Jeżeli dany obszar jest już na dobrym poziomie, nie zawsze trzeba dalej intensywnie go poprawiać kosztem innych cech.
Dlatego warto określić zarówno to, co chcemy poprawić, jak i to, co chcemy utrzymać na obecnym poziomie.
6. Sprawdź, co naprawdę oznacza indeks ogólny
Indeksy selekcyjne, takie jak PF, TPI, LPI czy RZG, łączą informacje o wielu cechach w jedną wartość i ułatwiają porównywanie oraz selekcję zwierząt.
Każdy z tych indeksów został jednak opracowany według innych założeń i nieco inaczej definiuje cel hodowlany. Różnią się zestawem uwzględnianych cech oraz przypisanymi im wagami. Dlatego wysoka pozycja buhaja w jednym systemie nie musi oznaczać równie wysokiej pozycji w innym.
Co więcej, dwa buhaje o podobnej wartości tego samego indeksu mogą wyraźnie różnić się wartościami hodowlanymi dla poszczególnych cech. Jeden może mocniej wyróżniać się produkcją, drugi cechami funkcjonalnymi czy pokrojowymi.
Indeks ogólny jest więc dobrym narzędziem do wstępnej selekcji, ale przy wyborze buhaja warto sprawdzić również wartości hodowlane dla cech, które mają największe znaczenie w konkretnym stadzie.
7. Myśl o długofalowym kierunku hodowli
Postęp hodowlany jest efektem decyzji podejmowanych w kolejnych pokoleniach. Dlatego przy wyborze buhajów warto patrzeć nie tylko na efekt pojedynczego kojarzenia, ale również na kierunek, w którym rozwija się całe stado.
Jeżeli przez kolejne lata konsekwentnie uwzględniamy w selekcji określone cechy, ich poziom genetyczny w stadzie się zmienia. To, co dziś wymaga szczególnej uwagi, za kilka lat może więc przestać być głównym kryterium.
Warto regularnie oceniać osiągany postęp i na tej podstawie aktualizować cele hodowlane. Zmieniać mogą się zarówno potrzeby stada, jak i warunki produkcji czy dostępna genetyka.
Jak wybrać odpowiedniego buhaja?
Dobór buhaja powinien wynikać z celu hodowlanego stada oraz analizy wartości hodowlanych, planowanych kojarzeń i pokrewieństwa. Indeksy i rankingi pomagają w selekcji, ale nie zastępują oceny cech, które mają znaczenie w konkretnym stadzie.
W MERITGEN oferujemy genetykę bydła mlecznego pochodzącą z różnych programów hodowlanych. Dzięki temu możemy porównywać dostępne możliwości i szukać buhajów odpowiadających różnym celom hodowlanym i potrzebom konkretnych stad.
Chcesz przeanalizować dostępne buhaje lub zaplanować kojarzenia w swoim stadzie? Porozmawiaj z doradcą MERITGEN.